آرم شهردار

شهر هوشمند

شهر هوشمند


 

فرآیند جهانی شدن، به وجود آمدن سازمان تجارت جهانی و یکپارچه­گی بازارهای جهانی، پیشرفت سریع و بنیادین تکنولوژیک، پیشرفت جدید در زمینه فناوری اطلاعات، افزایش تغییرات سریع در الگوی مصرف و تقاضا، تبیین کنترل­های آلودگی محیط زیست و حفظ منابع انرژی، کمبود منابع و هزینه­های بالای آنها، چالش­های هستند که شهرهای مختلف در عرصه فعالیت­ها و خدمات با آن­ها روبرو هستند. در این میان حرکت به سمت شهرهای هوشمند را شاید بتوان تنها راه­حل مواجه­شدن با این چالش­ها عنوان کرد.

شهرهای هوشمند در دنیا به سرعت در حال پیشرفت هستند و شهرهای بزرگ برای مدیریت بهتر و کارآمد، چاره­ای جز بکارگیری فناوری­های نوین اطلاعاتی و هوشمندسازی ندارند.در ایران حدود 75% جمعیت کشور در شهرها سکونت دارند، و مدیریت این جمعیت و ایجاد شهری پایدار و قابل سکونت برای شهروندان هزینه و منابع زیادی می­طلبد. بسترسازی مدیریت هوشمند برای توسعه پایدار شهری ضرورت دارد، و در سطح بین­المللی تمامی کشورهای دنیا به سمت توسعه پایدار شهری از طریق هوشمندسازی شهری قدم برداشته‌اند. لذا حاکمان کشورها و مدیران پیشرو شهری، ایجاد شهر هوشمند را بهترین گزینه برای مدیریت و بهبود کیفیت زندگی شهروندان دانسته­اند. رفتن به سوی شهر هوشمند یک ضرورت است و اگر امروز به سوی تحقق شهر هوشمند حرکت نکنیم، در آینده این وضعیت بر ما تحمیل خواهد شد.در صورتی که خودمان به سوی شهر هوشمند حرکت کنیم، می­توانیم بر اساس شرایط از امتیازات و مزایای آن بهره­مند شویم، در غیر این صورت این فرصت­ از دست ما خواهد رفت.

برای ایجاد شهر هوشمند به همکاری همه دستگاه­ها و سازمان­های حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات نیاز است و بدون این هماهنگی، شکل­گیری آن عملی نمی­شود. شهر هوشمند نیاز به اقتصاد هوشمند، محیط هوشمند، مردم هوشمند و حکمرانی هوشمند دارد، و با رسیدن به این مهم می­توان به دستاوردهای با اهمیتی از جمله کاهش هزینه­های مصرف سوخت و انرژی، و کاهش آسیب به محیط زیست دست یافت. از آنجا که یک جامعه شهری، ترکیبی است از مردم، و محیطی است، مرکب از سازمان­ها، ادارات و مراکز خدماتی، که به طور مداوم و مستمر با یکدیگر در حال تعامل هستند، بنابراین لزوم حرکت به سمت جامعه­ای هوشمند ضرورت دارد.

در حال حاضر شهرها تحت تاثير فناوري­هاي نوين تعاريف جديدي به خود مي گيرند،شهر الكترونیک، شهر هوشمند، شهر مجازی. نوآوري و هوشمندي داراي بعد و ماهيت مشترک مي­باشند، كه مي توان آن را توليد، فرآوري و پردازش اطلاعات دانست. هدف آينده مديران شهري، تبديل شهرهای سنتی به شهرهای مدرن مي­باشد كه تمام فعاليت­هاي اين شهرها به صورت الكترونيكي و هوشمند و با كمترين حضور افراد انجام مي شوند. تعريف ساده­ هوشمندی را می­توان اینگونه بیان کرد: توانایی یادگیری از محیط و درباره محیط، درک و تعامل با آن در راستای انطباق پذیری با محیط جدید و یا تغییرات انجام گرفته در محیط فعلی است. آنچه يک شهر را به سمت هوشمندي پيش مي­برد، صرفاً استفاده از ابزار الكترونيكي و سيستم ارتباطاتي آن شهر نيست. شهر هوشمند، شهري است كه در اداره تمام امور شهروندان شامل خدمات، سرويس­هاي دولتي و خصوصي به صورت آنلاین و شبانه­روزی در کل هفته و با ضریب ایمنی بالا بتواند پاسخگویی شهروندان باشد.

شهر هوشمند ما را از دنياي يک بعدي شهرهاي سنتي و امروزي، به دنياي دو بعدي مي­برد، كه دستاورد فناوري­هاي نوين اطلاعات و ارتباطات دنياي اينترنتي است. تفاوت­های عمده­ای در بیان تعریف شهر هوشمند وجود دارد که از دید کارشناسان و اهل­فن بیان شده است. توانايي شهر هوشمند در پاسخگويي و حل مسائل شهري شهروندان، تحت سلسله مراتبي بصورت پايين به بالا است. شهروندان شهر هوشمند به دليل آگاهي بيشتر در مورد شهر خودشان و مشاركت در اداره آن، از مسئوليت­پذيري بالايي در قبال شهر خود برخوردارند، و در سطح مشاركتي، خود توليدكننده خدمات خواهند بود. تفاوت مفهوم شهر الكترونیكی و شهر هوشمند در این است که، مفهوم شهر الكترونيک به عنوان زيرساخت يا سرمايه فيزيكي است. اما مفهوم شهر هوشمند به عنوان شهرهای است که در عين حال به عنوان سرمايه فکری1 و دانش ارتباطي با زيرساخت اجتماعي قلمداد مي­شود. از جمله معیارهای عمومی شهر هوشمند، حمل و نقل هوشمند، اقتصاد هوشمند، امنیت هوشمند، انرژی و سودمندی هوشمند است، و از دید معیارهای شهر هوشمند در حریم شخصی می­توان به مواردی چون، خانه هوشمند، آموزش هوشمند، سلامت هوشمند و ساختمان سازی هوشمند اشاره نمود.

همان طور که بیان گردید، در دنیای امروز با پیشرفت علم و فناوری به ویژه پیشرفت گسترده در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات با پدیده­ای به نام شهر الکترونیک رو به رو هستیم، که ایجاد آن مزایای بسیار زیاد و غیرقابل انکاری به دنبال دارد؛ از جمله مزایای آن نقش مهم و اساسی­اش در جهت اجرای بند ده اصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی است که عبارت است از: ایجاد نظام اداری صحیح و حذف تشکیلات غیر ضروری.

وضعیت شهر هوشمند در ایران به سبب تاثیر عوامل مختلف به ویژه در ابعاد همکاری بین سازمانی و در ابعاد مرتبط با شهروند الکترونیک سیر مطلوبی ننموده است، و سیستم یکپارچه یا جامع که بتواند پاسخگوی نیازها در شرایط عادی و بحرانی باشد، با وجود زیر ساخت­های موجود، هنوز عملیاتی نشده است.

در کلان شهرهایی نظیر شیراز حجم این تعاملات چنان زیاد است که میزان کارایی آنها تأثیر چشم­گیری در کیفیت زندگی روزمره مردم دارد، بنابراین با توجه به قابلیت­های ذکر شده در مورد فناوری اطلاعات، به نظر می­رسد به کمک این فناوری بتوان گام­های مثبت زیادی در جهت دست یافتن به اهداف و چشم اندازهای یک جامعه شهری نیز برداشت. امروزه شهر هوشمند و شهر الكترونیک به عنوان راهكار بي­بديل حل معضلات شهري مورد توجه شهرسازان و مديران شهري واقع شده است. نتایج حاکی از آن است که شهر هوشمند، شهر الکترونیک و شهرداری الکترونیک، در بسیاری از شهرهای معروف و مطرح دنیا متناسب با فناوری اطلاعات و ارتباطات روند متعارفی را طی نموده است.

 

 


1 Intellectual Capital